BELAĞANA:
“Bize ulaştı” demek olan
bu tamir, beleğanî gibi hadis imamlarının kendilerine sahih olarak ulaşan
hadisleri isnadını zikretmeden rivayet ederlerken kullandıkları lafızlardandır.
Böyle isnad zikretmeden nakledilen haberlere belâğât denilmiştir.
İsnad zikretmeksizin
“belağanâ” eda lafzıyle yapılan rivayete şu hadis güzel bir misal teşkil eder.
“Katâde'den rivayet edilmiştir. Demiştir ki, “bize ulaştığına göre (Maide
Sûresinin... el-yevme... ayeti Kurban Bayramının) arefe günü nazil oldu. (O
gün) Cumaya denk geldi.”
İbnu's-Salâh'a göre
belağanâ, zayıf hadislerin isnadsız olarak rivayetinde kullanılır. Şayet zayıf
bir hadisi isnadsız olarak rivayet etmek gerekirse Kale Resûlullâh ve benzeri
cezm lafızları kullanılamaz. Onun yerine Ruviye an resûlillâh (s..a.s),
belağanâ anhu, verede anhu, câ'e anhu, reva ba'duhum gibi lafızlar kullanmak
gerekir. Sahih mi, zayıf mı olduğunda şüphe edilen hadisler için de hüküm
aynıdır. Şu hale göre “kale Resûlullâh” gibi cezm ifadeleri ancak sıhhati açığa
çıkmış olan hadisler için kullanılabilir.